Take Shelter [3/5]

Η ταινία αποτελεί μια πραγματική μάχη ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία. Ο Nichols δημιουργεί το τέλειο μίγμα αγωνίας, δράματος και παραφροσύνης ενώ καταφέρνει και κρατά την ταινία σε μια τεταμένη ένταση παραμένοντας ενοχλητική για τον θεατή σε όλη την διάρκεια της. Το «Καταφύγιο» είναι μια ταινία τρόμου που δεν μοιάζει με καμία άλλη, γιατί δεν έχει καμία σχέση με τέρατα ή φαντάσματα. Αντ’ αυτού, επιτρέπει την αίσθηση του τρόμου να μας καταβάλλει με πράγματα οικεία για μας.

Η οικονομική και οικολογική κρίση, η ψυχική υγεία, η δυναμική της οικογένειας, η ψυχολογία του πώς δημιουργούμε οι ίδιοι τα προβλήματα μας ... είναι όλα εδώ, θαμμένα σε μια ταινία που μιλάει για τόσα πολλά πράγματα, και όμως, αφηγηματικά, είναι τόσο απλή. Με ένα θέμα που μπορεί να ληφθεί και ως μια αλληγορία για την αβεβαιότητα απέναντι στους δύσκολους καιρούς καθώς και για την υποστήριξη των αγαπημένων μας ενόψει των αυξανόμενων δυσκολιών που θα συναντήσουμε η ιστορία εδώ είναι βαθιά και περίπλοκη.

Δυνατό χαρτί της ταινίας το πρωταγωνιστικό δίδυμο. Ο Michael Shannon είναι απίστευτος στον ρόλο ενός συζύγου και πατέρα που αντιμετωπίζει τον μεγαλύτερο φόβο του: να χάσει την οικογένειά του. Χωρίς να είναι σίγουρος αν θα είναι από μια πιθανή καταιγίδα που έρχεται ή αν η καταιγίδα είναι το αποτέλεσμα μιας οικογενειακής ασθένειας που φοβάται πως έχει. Βλέποντας τη ζωή, και την ψυχική υγεία, του να ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια του, μπορεί να είναι συγκρατημένος το ένα δευτερόλεπτο και να χάνει τον έλεγχο το επόμενο. Ανησυχία, αγάπη, απογοήτευση, θυμός και συμπόνια έχουν οντότητα και εκδηλώνονται στο απίστευτα εκφραστικό πρόσωπο του. Αντίθετα, η Jessica Chastain είναι η προσωποποίηση της γεμάτης ζεστασιάς και συμπόνιας αφοσιωμένης συζύγου, που απεγνωσμένα προσπαθεί να καταλάβει τι συμβαίνει. Στοργική όταν πρόκειται για την οικογένειά της, αλλά από τη στιγμή που ο σύζυγος της κάνει μερικά πράγματα εν αγνοία της, βλέπουμε μια διαφορετική πλευρά της. Όταν αντιλαμβάνεται τη σοβαρότητα τής κατάστασής του, καταφέρνει να κάνει τον θεατή να συμπάσχει μαζί της.

Ολόκληρη η ταινία δεν απογοητεύει, μέχρι τα τελευταία 10 λεπτά. Ο σκηνοθέτης κλείνει την ταινία με ένα ανοιχτό όσο κι αναπάντεχο τέλος. Αλλά υπάρχει σε αυτό νόημα ή ήταν, στην τελική, απαραίτητο ένα τέτοιο τέλος; Καθόλου κι αν μη τι άλλο, έκανε όλη την ταινία λιγότερο ενδιαφέρουσα για μένα, επειδή μετατόπισε το κέντρο βάρους της από θέματα ψυχικής υγείας σε κάποιο απροσδιόριστο ασαφές φάντασμα, παύλα, όραμα. Παραδέχομαι ότι υπάρχει μια τέχνη σε ένα αμφιλεγόμενο τελείωμα αλλά εδώ ο σεναριογράφος ζητά από τον θεατή, πολύ ξεκάθαρα, να αποκρυπτογραφήσει την έννοια του. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό, αλλά είναι κάπως παράξενο κι απωθητικό λαμβάνοντας υπόψη τη λεπτότητα της προσέγγισης του θέματος της ταινίας μέχρι εκείνο το σημείο. Με πολλή συγκίνηση και σασπένς, η ταινία διερευνά κατά πόσο ένα άτομο έχει χάσει το μυαλό του ή όχι, και ανεξάρτητα από το ποια είναι η απάντηση, το «Καταφύγιο» παραμένει μια αξέχαστη εμπειρία στο σινεμά με καθηλωτικές ερμηνείες από τους Shannon και Chastain.